İfadeye çağrıldım: kolluk ve savcılık çağrısında bilinmesi gerekenler

Kısa yanıt: İfade çağrısı, kişinin hangi sıfatla (şüpheli, tanık ya da mağdur) dinleneceğine göre farklı sonuçlar doğurur. Şüpheli olarak dinlenecek kişinin susma ve avukat yardımından yararlanma hakkı vardır; ifade tutanağı imzalanmadan önce baştan sona okunmalıdır.

Kolluktan ya da savcılıktan gelen bir çağrı, çoğu kişi için ilk kez karşılaşılan bir durumdur. Çağrının ne anlama geldiği, hangi hakların kullanılabileceği ve ifadeden sonra neler olabileceği bilindiğinde süreç çok daha sakin yönetilir. Bu yazı, ifade çağrısında genel çerçeveyi açıklar.

Çağrı nereden gelir, nasıl yapılır?

İfade çağrısı polis veya jandarmadan ya da Cumhuriyet başsavcılığından gelebilir. Çağrı yazılı bir çağrı kâğıdıyla, telefonla veya kısa mesajla yapılabilir. Önemli olan; çağrıyı yapan makamın, soruşturma numarasının, ifadenin hangi tarihte ve nerede alınacağının ve sizin hangi sıfatla çağrıldığınızın belirlenmesidir.

Şüpheli sıfatıyla yapılan çağrıda, gelinmemesi hâlinde zorla getirileceği belirtilir. Tanık olarak çağrılan kişi de kural olarak gelmek ve doğruyu söylemekle yükümlüdür.

İfadeden önce hatırlatılması gereken haklar

Şüpheli olarak ifadesi alınacak kişiye, ifadeden önce şu hususlar bildirilir:

• Hakkındaki suçlama (yüklenen suç),
• Müdafi seçme ve hukuki yardımından yararlanma hakkı,
• Yüklenen suç hakkında açıklama yapmama (susma) hakkı,
• Şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteme hakkı.

Bu hakların hatırlatıldığı ve kullanılıp kullanılmadığı ifade tutanağına yazılır.

Avukat yardımı ne zaman zorunludur?

Şüpheli her aşamada bir avukat yardımından yararlanabilir. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda, çocuklarda ve kendini savunamayacak durumdaki kişilerde müdafi, istem aranmaksızın baro tarafından görevlendirilir.

Ayrıca müdafi hazır bulunmaksızın kollukta alınan ifade, şüpheli veya sanık tarafından hâkim ya da mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

İfade tutanağında nelere dikkat edilmeli?

Tutanak imzalanmadan önce baştan sona okunmalıdır. Söylenenlerle uyuşmayan, eksik ya da yanlış anlaşılmaya açık ifadelerin düzeltilmesi istenebilir. Tutanağın her sayfasının okunduğundan emin olunmalı; anlaşılmayan bir bölüm varsa sorulmalıdır.

Dikkat: Resmî makamlar telefonla para, kart bilgisi ya da doğrulama kodu istemez. “Hakkınızda soruşturma var” diyerek ödeme talep eden aramalar dolandırıcılık girişimidir; çağrının doğruluğu ilgili karakol veya adliyenin resmî numarasından teyit edilebilir.

İfadeden sonra ne olur?

Savcılık, toplanan delillere göre kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir, iddianame düzenleyebilir ya da uzlaşma gibi kanunda öngörülen yollara başvurabilir. Gerekli görülürse adli kontrol veya tutuklama talep edilebilir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara karşı, kararı öğrenen ilgililerin itiraz hakkı vardır; itiraz süresi karar yazısında belirtilir ve takip edilmelidir.

Sık sorulan sorular

Dayanak: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 45, 48, 145, 147, 148 ve 150. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir çağrıda belgeler ayrıca değerlendirilmelidir.